GÜMÜŞHANE HALK KÜLTÜRÜ

Halk Oyunları

Gümüşhane de oynanan oyunları horonlar, barlar, halaylar ve karşılamalar olmak üzere dört grupta toplamamız mümkündür.

Halk Oyunlarının İcra Biçimi ve Ortamları

Oyunların niteliğine bakıldığında Kürtün ve Torul ilçelerinde daha çok horon; Kelkit, Köse ve Şiran ilçelerinde ise daha çok bar ve halay türü oyunlar daha baskın görülmektedirler. Diziliş ve sahne düzeni genel olarak düz sıra ve yarım ay şeklindedir. Bazı halay ve horon türlerinde daire biçimi diziliş de görülmektedir. Tutuş biçimi olarak ise serçe parmaklardan tutuş, omuzdan tutuş, kenetlenerek tutuş, avuç içlerinden tutuş şekilleri gözlemlenmiştir. Oyunlarda ekip başı yönünde, karşı yönde ve ekip sonu yönünde çöküşler yapılmaktadır. Oyuncuların birbirlerinden bağımsız olarak oynadıkları oyunlar da tespit edilmiştir: Dello, bıçak oyunu, hançer barı gibi. Bölgede, ritme bağlı kalarak sağlanan eşzamanlı uyumun dışında her oyuncunun kendi estetik hareketlerini özgürce ortaya koyabildiği icralar görülmüştür. Bu durum aynı figürün ekipteki oyuncu sayısı kadar çeşitliliğinin oluşmasını sağlamıştır. Yediden yetmişe herkesin oyunlara iştirak etmesi ve figürsel uyumun bütün katılanlarca sağlanması yöre açısından dikkate değer bir özelliktir. Yörede kadınların da birçok oyunu erkekler gibi ve birçok ortamda erkeklerle birlikte oynadığı görülmüştür. Bu oyunların dışında kadınlar tef eşliğinde kendilerine özgü türkülü oyunlar oynamaktadırlar. Bu türkülü horon ve halaylar sayesinde yöredeki halk ezgilerinin büyük bir kısmı korunmuş, bol miktarda horon ve halay türküsü günümüze ulaşmıştır.

Oyunların dizilişindeki temel belirleyici, oyunu doğru ve estetik oynamaktır. Bu bağlamda, oyunlarda ekip başında en iyi oynayan oyuncu bulunmakta, ekibin sonuna doğru deneyimi az olan oyuncular sıralanmaktadır. Ekip başı oyunun en önemli kişisidir. Oyunlar oynanırken oynanan oyunu en iyi bilen ekip başına geçer, nida ile yapılan işitsel komutun görsel tezahürü ve en bilindik oyun aksesuarı olan mendil, kendisine verilir. Oyunu en iyi en doğru ve en estetik icra eden kişi olması beklenen ekip başı aynı zamanda oyunun düzeninin ve figürlerin ritme uygunluğunun sağlanması ve sürdürülmesinden de, ekip uyumundan da sorumludur. Ekip başının ağızla ve eli sıkarak verdiği komutlarla oyuna başlama, müzik cümlelerinin değişimine göre figür değiştirme ve oyunu bitirme birlikteliği sağlanmaktadır. Oyunlarda başçılığa geçme de töresel bir disiplin iledir. Başçılıktaki oyuncu yerini başka birine devretmedikçe elinden mendil alınmaz ve önüne geçilmez.

Gümüşhane de oyun sayısı alabildiğince fazla olmasına rağmen son dönemlerde belli başlı oyunların daha sıklıkla oynandığı gözlenmiştir. Örneğin, urum tiki, hoş bilezik, sarıkız, karabit, temur ağa, hava hatun, sarhoş ban, şiro, iki ayak, sıksara gibi oyunlar, Gümüşhane genelinde en sık rastlanan oyunlardır.

Ülkemizin hemen hemen her yerinde olduğu gibi Gümüşhane’de de halk oyunları düğünlerde, şenliklerde, asker uğurlamalarında, özel eğlence toplantılarında icra edilmektedir.

Oyun oynanan yerler düğün, nişan ve asker uğurlamalarında genellikle açık alanlar, ev avlusu, mahalle araları, düz yeşil veya toprak zeminlerdir. Köylerde özellikle harman yerleri tercih edilir. Uzun kış gecelerinde ise oyunun mekânı köy odalarıdır. Oyunların icrasında oyuncular oyun için ayrıca bir kostüm kullanmamakta günlük kıyafetleriyle ya da ortamın gereklerine uygun özel günlerde giydikleri kıyafetlerle oynamaktadırlar. Eskiden her köyde iyi oyun oynayanlar düğünlere özel davet edilir ve bunların oynaması için özel müzisyenler getirilirdi. Günümüzde bu icra ortamları düğün salonlarına artan rağbet-ten dolayı yavaş yavaş yok olmakta ve geleneksel niteliklerini kaybetmektedir.

Halk Oyunlarının Ezgileri

Gümüşhane, Doğu Karadeniz ile İç Anadolu bölgesi arasında kalan bir yöre olduğu için burada her iki bölgenin özelliklerini de bir arada görmek mümkündür. Bu açıdan Gümüşhane yöresi halk müziği ve geleneksel oyun ezgilerinin bir yandan Doğu Karadeniz kıyı şeridi, öbür yandan da Doğu Anadolu'nun etkisinde kaldığı söylenebilir. Yörede oyun ezgileri düğünlerde, yayla göçlerinde, yayla şenliklerinde, şölenlerde ve güncel eğlencelerde tulum, kemençe, davul-zurna ve tef gibi çalgılarla icra edilmektedir.

Gümüşhane ilinde mey, zurna, dilsiz kaval, Artvin ve Rize'ye yakın yörelerde klarnet ve tulum, iç bölgelere yakın yerlerde ise dilli kaval çalgısının ön planda olduğu görülmektedir. Bu yöredeki dilli kavallar 8 delikli ve kısa, zurna'da Doğu Karadeniz'in kıyı kesimlerine göre daha geniş çaplı ve uzundur. Yöre genel olarak değerlendirildiğinde Şiran'da dilli kaval ve zurnayı, Kelkit'te meyi, Kösede zurna ve dilli kavalı, Torul'da zurnayı, Kürtünde mey ve zurnayı, Gümüşhane'nin yukarı kesimlerinde tulum ve klarnet’i, Gümüşhane merkezi ve çok yakın çevrelerinde ise bu çalgıların hemen hepsinin çalındığını görmekteyiz. Gümüşhane ilinde çalınan tulum, Rize yöresinde çalınan tulumdan daha farklı şekilde kullanılmaktadır. Yörede mey'in, ana mey, orta mey, cura mey olmak üzere 3 çeşidi de kullanılır. Mey, daha çok toplu oturmalarda, düğünlerde ve yayla eğlencelerinde çalınmaktadır. Yöredeki zurna'nın boyu kuzeye gittikçe küçülmekte (zil zurna) ve çaldığı ezgilerin temposu da artmaktadır. Yöredeki düğün, şenlik, yayla göçleri ve festivallerin ana çalgısı olan zurna, açık alanlarda davulla birlikte çalınmaktadır. Yöredeki mey ve zurna genellikle la tonundadır

Gümüşhane yöresinde oynanan horonlar ilçelere ve köylere göre değişiklik göstermektedir. Davul ve zurna eşliğinde oynanan horonların tümüne birden Zurna Horonu, Davul-Zurna Horonu ve Gayda gibi adlar verilmektedir. Davul-zurna horonuna "muhat" ya da "sekmeç" adı da verilmektedir. Bunlar belli bir ezgisi olmayan oyunlardır.

Yöredeki bar ya da halaylarda ezginin değişik biçimde söylenmesine "dönderme" adı verilir. Gümüşhane yöresinde 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 10 ve 18 zamanlı usullere rastlanmaktadır. Bu usuller içerisinde sırasıyla 4/4'lük, 10/8'lik ve 9/8'lik usüllerin daha çok kullanıldığı görülmektedir. Bu usullerin metrik dizimline bakıldığı zaman 18/8 (3+3+3+3+3+3), 10/8 (3+2+2+3), 9/8 (2+2+2+3), 7/8 (2+2+3) şeklinde sıralandığı görülmektedir. Yöre ezgilerinde en fazla la kararlı 2. dizi, re kararlı 1. dizi ve re kararlı 2. dizinin kullanıldığı görülmektedir.  Yörede icra edilen ezgilerin ses sınırının 4 ses ile 9 ses arasında kaldığı, bunlar içerisinde de en çok kullanılanların 6 veya 9 ses sınırındakiler olduğu görülmektedir. Kuzeyden güneye doğru gidildikçe ezgilerindeki ses sınırı da artmaktadır.

Gümüşhane yöresinde halkoyunlarına Kürtün ve Torul ilçelerinde daha çok kemençe eşlik etmektedir. Kemençe çalan kişi aynı zamanda oyuncuları komutlarıyla ve atma türküleriyle yönlendirmekte, oyunun düzenini sağlamaktadır. Bunun yanında oyuncu sayısının çok kalabalık olduğu ortamlarda ve şenliklerde oyunu kumanda eden bir oyuncu vardır. Oyuna kumanda eden bu oyuncu halkanın içinde sürekli dolaşarak oyunun düzenini sağlamaktadır. Bu oyuncu oyunun her aşamasında çeşitli sesler çıkartarak kocaman halkayı kontrol eder. Özellikle el vurma ve “alaşağı” anını belirler. Torul ve Kürtün ilçelerimizde el vurarak horon oynanır. El çırpmaya başlatırken “eller şırıp şırıp” komutuyla tüm oyuncuların aynı anda ve eş zamanlı ritimlerle el çırpmaları sağlanır.

Kelkit, Şiran, Köse ilçelerinde ise daha çok davul zurnanın kullanıldığı görülmektedir. Merkez ilçenin merkezinde ve Torula yakın köylerinde kemençe ile davul zurna birlikte kullanılırken doğuya doğru gittikçe kemençe kaybolmakta ve bazı köylerde kemençenin yerini tulum almaktadır. Merkez ilçeye bağlı Kazantaş ve Perek köylerinde oyunların tulum eşliğinde oynandığı gözlemlen-miştir. Tulum Yağmurdere ve civarındaki köylerle birlikte merkez ilçeye bağlı birkaç köyünde de kullanılmaktadır.

Herhangi bir müzik aleti kullanılmadan sadece türkü söyleyerek oynama geleneği de oldukça yaygındır. “Ağızdan söyleyerek oynama” adı verilen bu icra biçiminde oyuncular ikiye bölünürler ve türküler en az iki tekrarlı olarak iki gurup tarafından sırayla söylenir. 

Yörede Oynanan Oyunlar

Gümüşhane yöresi bar, horon ve halay bölgelerinin kesişme noktasıdır. Bu özelliği nedeniyle birbirinin varyantı oyunları da farklı oyun olarak listelemeye kalkıştığımızda listedeki oyun sayısının uzayacağı muhakkaktır.  Aynı oyunun köyden köye, beldeden beldeye, ilçeden ilçeye kısmen değişen ezgi ve hareketlerle oynanıyor olması tespiti güçleştirmektedir.

Yörenin geçiş bölgesi olması varyantlaşmayı alabildiğine çoğaltmıştır. Bu durum o kadar belirgindir ki aynı ezginin ufak tefek tavır ve hareket farklarıyla ama farklı adlarla oynanması yaygın hale gelmiştir. Bu bağlamda, yapılan derlemelerde karşımıza çıkan çeşitlemeleri ile oyun sayısı yaklaşık iki yüzü geçmekte ve çok uzun bir liste oluşmaktadır. Gümüşhane yöresi halkoyunlarını diğer yörelerden ayıran en belirgin özellik, halay, horon, bar nitelikli oyunların Gümüşhane halkına özgü bir yorum kazanarak bir sentez oluşturmasıdır. Yörede bazı oyunlar birçok isimle anılması nedeniyle, verdiğimiz oyun listesi için Gümüşhane’de oynanan tüm oyunlar bunlardır diye iddialı bir laf etmek zordur. Oyunlardan bazılarının oynanma tavırları şöyledir:

Ağırbar: Gümüşhane’de oynanan bar türü oyunlardandır. Genellikle Gümüşhane Merkez, Kelkit ve Köse ilçelerinde yoğun olarak oynandığı görülmektedir. Ağır bar oyunu el ele tutularak davul ve zurna ile erkeklerin oynadığı bir oyundur.

Hanım Oyunu-Canik: Gümüşhane’de oynanan horon türü oyunlardandır. Genellikle Gümüşhane Merkez, Torul ve Şiran ilçelerinde yoğun olarak oynandığı görülmektedir. Hanım oyunu Davul-Zurnayla da ve kemençeyle de oynanır.  El ele tutularak oynanır. Hanım oyunu kadınların ağırlıklı oynadığı bir oyundur, fakat erkeklerin de bu oyunu oynadıkları görülmektedir.  

Aman, Aman Kelkitli Misin: Gümüşhane’nin Kelkit ilçesinden ismini alan bu oyun halay türü oyunlardandır. Antep yöresine ait olan bir türkünün ezgisinin varyantı olan melodilerle oynanan “aman aman Kelkitli misin” oyunu,  ellerin aşağıdan tutulması ve iki ileri bir geri diye tabir edilen adımlarla oynanır.

Beşayak-Havahatun: Bar tavrıyla oynanan horon türü bir oyundur. Oyun beş ayak ismiyle bilindiği gibi Hava hatun ismiyle de bilinmektedir. Hava hatun türküsüyle oynanmakta olan oyun aynı zamanda davul zurna eşliğinde türkünün ezgisiyle de oynanmaktadır. Eller küçük parmaklardan tutularak oynandığı gibi el ele tutularaktan oynanır.

Bıçak Oyunu: Bıçak oyunu horon türü bir oyundur. Özellikle karşılıklı iki kişinin oynandığı oyun olan bıçak oyunu solo bir oyundur. Oyun ağırlıklı doğaçlama oynanmaktadır. Sıksara ezgisiyle oynan bıçak oyunu, İki erkeğin ellerinde kama ya da bıçakla, karşılıklı çökerek ya da ayakta durarak oynanır. Bu oyuna kama oyunu da denilmektedir. Özel maharet isteyen oyunun kendine özgü figürleri olmasına rağmen figürlerin herhangi bir sırası yoktur. Gelin getirme anında gelin atının önünde oynanması gelenek haline gelmiştir. Serbest formda oynana bıçak oyununda ellerden tutmak yoktur karşılıklı erkekler oynar. Bayanların oynadığı görülmemiştir. Ağırlıklı olarak Torul ve kürtün ilçelerin de oynanır.

Cingen Barı: Gümüşhane’nin doğu kısmında oynanır. 9/8 ölçüsünde olan bar türü bir oyundur. Aksak ritimle oynanır, hızlı oynanan bir oyundur. Merkez ilçede Kelkit, Köse ve Şiran ilçelerinde oynanmaktadır. Oyuna başlarken eller aşağıdan tutulur. Eller oyunun ikinci kısmında yukarı kaldırılır ve alaşağı biçiminde aşağıya indirilir. Aksak ritimle oynanan bu oyun erkekler tarafından yoğun olarak oynanmaktadır kadınların bu oyunu oynadığı gözlemlenmemiştir.

Daldalar: Daldalar oyunu 12/8 ölçüsünde olan horon türü bir oyundur. Erkeklerin yoğun olarak oynadığı bir oyundur. Oyun oynanırken küçük parmaklardan tutulur. Bu oyun daldalar barı olarak da adlandırılmaktadır. Gümüşhane’nin doğusunda bu oyun bar tavrıyla oynanır. Gümüşhane’nin kuzeyine doğru gelindikçe horon tavrıyla oynanmaktadır.Bu oyunu kadınlarında oynadığı gözlemlenmiştir.

Dittara-Tiktak: Dittara isimli bu oyun aynı zamanda tiktak ismiyle de bilinmektedir. Halay türü bir oyun olan dittara oyunu erkeklerin oynadığı bir oyundur. 4/4 ölçüsündedir. Eller aşağıdan tutulmasıyla oynanmaktadır. Tek figürlük bir oyundur.

Dik-Dizden Kırma-Urum Diki: Dizden kırma oyunu horon türü bir oyundur. 10/8 ölçüyle oynana dizden kırma oyunu urum diki gibi isimlerle de anılmaktadır. Ellerin aşağıdan tutulmasıyla başlayan oyun daha sonra ellerin yukarı kaldırılmasıyla devam eder. Eller yukarıda oynanırken alaşağı yapılır ve bu üç kez tekrarlanır. Çökme figürü yapılarak oyun devam eder. Daha sonra eller yeniden aşağıda olacak şekilde tutulur ve oyuna devam edilir. Dizden kırma oyunu Gümüşhane’deki oyun tavrını en güzel yansıtan oyun örneğidir. Gümüşhane’ de bar tavrıyla ve horon ezgisiyle oynanan bu oyunla oyuna başlamak adet haline gelmiştir.

Düz Horon: Horon türü bir oyun olan düz horon erkekler ve kadınlar tarafından oynanmaktadır. Ölçüsü.4/4 lük tür. Ağırlıklı olarak Gümüşhane Merkez, Torul ve Kürtün ilçelerinde görülen oyun sert bir tavırla oynanır. Oyun tek figürlüktür. Ellerin aşağıdan tutulmasıyla başlar ikinci aşamasında yukarı kaldırılıp oyun devam eder. Belirli bir süre sonra müzisyenlerin ya da ekip başının komutuyla alaşağı yapılır alaşağı yapıldıktan sonra çökme ile devam eder.

Gelberi: Gece çıktım kapıya oyunu türkü eşliğinde oynanan bir oyundur, aynı zamanda türkünün ezgilerinin davul zurnayla çalınmasıyla da oynanmaktadır. Oyunu kadınlarda erkeklerde oynamaktadır. Çoğu yerde türkü söylenerek oynanır. Gümüşhane Merkez ilçe, Kelkit ve Şiran ilçesinde yoğun olarak oynandığı gözlemlenmiştir. Oyun oynanırken eller aşağıdan tutularak sürekli sağa dönülerek oynanır. Tek figürlük bir oyundur.

Halay: Yörede bar ve horonların yanı sıra halaylar da oyun kültürünün önemli unsurları arasında yer alır. Halay, toplu halde yan yana dizilerek bir çember oluşturmak suretiyle oynanır. Oyuncular, küçük parmaklarıyla birbirlerine tutunarak sıralandıkları gibi omuzdan tutunarak da dizilirler. Grubun en başında bulunan usta oyuncu, açıkta olan eliyle mendil sallar. Oyun yavaş adımlarla başlar, bir süre sonra hızlanır. Halay adımları genelde ayak figürlerine dayanır. Halay, davul ve zurna ile çalınan müzikler eşliğinde oynandığı gibi sıra türkü söylemek suretiyle de oynanır. Türkü söylenerek oynana halaylar oyun ekibi iki gruba ayrılır. İlk halay türküsüne birinci grup başlar. Birinci gurubun başladığı ve ilk bölümünü söylediği türkü ikinci grup tarafından tekrarlanır. Birinci türkü bittikten sonra ikinci gurup başka bir türküye başlar. İlk bölümü söylenen türkü birinci grup tarafından tekrar edilir. Yörede geçmişte söylenen yüzlerce halay türküsünün büyük bir çoğunluğu unutulmuştur.

Hanım Barı: Hanım barı bar türü oyunlardandır. 10/8 ölçüsünde olan oyun, erkeklerin ve kadınların oynadığı bir oyundur. Gümüşhane Merkez ilçe Kelkit, Şiran ve Köse ilçelerinde yoğun olarak oynanmaktadır. Üç aşamada olan oyun üstleme ve sürütme aşamasıyla başlayıp, ellerin aşağıdan tutulmasıyla devam eder. Ellerin yarım havaya kalkması ile sürdürülen oyun ellerlin aşağıda tutulması ile bitirilir.

Hey Mustafa –Dört Yerinde: Hey Mustafa oyunu oyar ve dört yerinde isimleriyle de bilinmektedir. Horon türü bir oyun olan hey Mustafa oyunu sert oynanan ve ayakların yere sert şekilde vurulmasıyla oynanmaktadır. Ellerin aşağıdan tutularak ve ileri geri gidip gelinerek oynanır Gümüşhane Merkez ilçe Torul ve Kürtün ilçelerinde yoğun olarak oynanmaktadır. Erkekler oynadığı gibi kadınlarda bu oyunu oynamaktadırlar. Oyun iki aşamalıdır. Birinci aşmasında eller aşağıda oynanır ikinci aşmasında alaşağı yapılır alaşağı kısmında eller yukarı kaldırılıp yeniden aşağıya indirilir. Oyunda çökme yoktur. Oyun ileri geri oynandığı gibi sağ yana dönülerek de oynanır.

Karşılama - Belkırma: Karşılama oyunu bazı köylerde bel kırma ismiyle de bilinmektedir. Gümüşhane genelinde yoğun olarak oynanan bir oyundur. 2/4 ölçüsündedir. Halay tavrıyla oynanır eller aşağıdan tutulduğu gibi omuzlardan da tutularak oynanır. Oyun iki aşamalıdır. Birinci aşaması yavaş ve yerinde sayarak oynanır. İkinci aşamasında hızlanır ve daha uzun adımlarla mesafe alınarak oynanmaktadır.

Kiremit Bacaları: Kiremit bacaları oyunu dizden kırma oyununa benzemektedir. Fakat ezgisi de adım atma biçimi de farklı olan bu oyun dizden kırma oyunundan biraz farklıdır. Oyun bar türü bir oyundur 5/8 ölçüsündedir. Erkekler davul zurna eşliğinde türkünün ezgisiyle oynarlar, kadınlardan biri defle türküyü söyler, diğer kadınlarda türkü eşliğinde oynarlar. Ellerin aşağıdan tutulmasıyla oyuna başlanır İkinci kısmında alaşağı yapılır daha sonra oyun birinci kısmına geri dönerek devam eder.

Köşk Altı: Köşk altı oyunu 5/8 ölçüsünde horon türü bir oyundur. Tek figürlük bir oyundur. Gümüşhane’nin her ilçesinde oynandığı görülmüştür. Köşk altı oyunu ellerin aşağıdan tutulmasıyla oynanmaktadır. Oyun sert tavırla oynanır. Erkeklerinde kadınların da oynadığı bir oyundur. Kadınlar def eşliğinde sözlerini söyleyerek, erkekler ise davul zurna eşliğinde oynarlar. Bu oyunun türkü sözleri var olduğu kesin olmasına rağmen türkü sözlerinden İki dizesine denk gelinen sözler aşağıdaki gibidir. Son dönemlerde sadece ezgiyle oyunun oynandığı gözlenmiştir.

Mavrangel: Mavrangel horon türü bir oyundur. 7/8 ölçüsündedir. Tek figürlük bir oyundur. Gümüşhane Merkez, Torul, Kürtün ve Şiran ilçelerinde oynanmaktadır. Kemençe ve davul zurnayla oynanan oyun sert tavırlı bir oyundur. Oyunun yüksek tempoya ulaştığı sırada sadece davul çalınarak oynanır. Ellerin aşağıdan tutulmasıyla oynanan bu oyunda temponun yükseldiği sırada bıçak oyunu gibi iki oyuncunun ortaya çıkarak ellerinde herhangi bir araç olmaksızın “mican dansı” adını verdikleri doğaçlama bir oyun oynarlar. Bu dansının bitiminde tekrar halkaya girilip oynamaya devam edilir. Mican dansı oynanırken diğer oyuncuların tempo tuttuklar da gözlenmiştir.

Mektepli-Mektepli Tamzarası: Mektepli oyunu, mektepten kaçtı, mektepli tamzarası gibi isimlerle de bilinmektedir. Bar türü bir oyundur, 9/8 ölçüsünde olan mektepli oyunu kolların aşağıdan tutulmasıyla oynanır. Gümüşhane’nin tamamında oynanan mektepli yoğun olarak oynanmaktadır. Mektepli, erkeklerin oynadığı bir oyundur.

Sallama: Sallanma oyunu, sallatma ve sallama isimleriyle de bilinmektedir. Sallanma Oyunu bar türü bir oyundur, 9/8 ölçüsünde olan sallanma oyunu davul zurnayla oynanmaktadır. Oyunun başlangıç aşamasında eller aşağıdan tutularak başlanır, üç aşamalı bir oyundur. Birinci aşaması yerinde ve yavaş olarak oynanır ikinci aşaması hızlanır ve daha tempolu oynanır üçüncü aşamasında ise eller vurulur ve vurulma sonrasında eller bele alınarak sıra bozulmadan oynanır ve yeniden birinci aşamaya geri dönülür. Gümüşhane’nin Merkez ilçe Kelkit, Şiran ve Köse ilçelerinde daha yoğun oynanmaktadır.

Sarı Kız - Sürütme Barı: Sarıkız oyunu, sürütme barı olarak da bilinmektedir. Bar türü bir oyundur, 5/8 ölçüsünde olan sarı kız oyunu davul zurnayla oynan-maktadır. Gümüşhane’nin her yerinde oynandığı gözlenmiştir.

Sıksara – Sıksaray - Titretme: Horon türü oyunların temel oyunu olarak kabul edilen sıksara oyunu 7/16 ölçüsüyle oynanmaktadır.

Sorda Diki: Sorda Diki Gümüşhane Merkez ilçe Torul ve Kürtün ilçelerinde oynanan horon türü oyunlardandır. İsmini Merkez ilçede bulunan bir semtten almıştır. Merkez ilçede yoğun olarak oynanmaktadır. Ellerin aşağıdan tutulmasıyla oynanır. Erkeklerde kadınlarda oynamaktadır. Ayrı ayrı oynandığı gibi kadın erkek bir arada da oynanmaktadır. Sorda diki oyunu davul zurna tulum ya da kemençeyle oynanır, ağırlıklı davul zurnayla oynandığı görülmüştür.

Şeyranize: Şeyranize, Gümüşhane Merkez ilçe Torul ve Kürtün ilçelerinde oynanan horon türü oyunlardandır. Sıksara oyununa benziyor olmasına rağmen farklılıkları vardır. O nedenle farklı oyun olarak kayda alınmıştır. Şeyranize oyunu, ellerin aşağıdan tutulmasıyla oynanır. Ayrı ayrı oynandığı gibi kadın erkek bir arada da oynanmaktadır. Şeyranize oyunu davul zurna tulum ya da kemençeyle oynanır, ağırlıklı kemençeyle oynandığı için oyunun ismi şeyranize kemençe olarak anılmaktadır.

Tamzara: Tamzara oyunu, bar türü bir oyundur, 9/8 ölçüsünde olan tamzara oyunu davul zurnayla oynanmaktadır. Oyunun kendine özgü bir türküsü olmasına rağmen oyun türküsüyle değil de türkünün ezgisini davul zurnayla icrasıyla oynanır. Tamzara oyunu erkeklerin oynadığı bir oyundur. Gümüşhane’nin Merkez ilçe Kelkit, Şiran ve Köse ilçelerinde daha yoğun oynanmaktadır.

Tillara: Tillora oyunu, Tillara ismiyle de bilinmektedir. Bar türü bir oyundur, 9/8 ölçüsünde olan Tillora oyunu davul zurnayla oynanmaktadır. Tillora oyunu, erkeklerin oynadığı bir oyundur. Gümüşhane’nin Merkez ilçe Kelkit, Şiran ve Köse ilçelerinde daha yoğun oynanmaktadır.

Üçayak: Üçayak oyunu, Gümüşhane Merkez ilçe Torul ve Kürtün ilçelerinde oynanan horon türü oyunlardandır. Horon türü oyun olmasının yanında düşük metronomda oynanan bir oyundur. Beş ayak oyununa anımsatsa da farklılıkları vardır. O nedenle farklı oyun olarak kayda alınmıştır. Üçayak oyunu, ellerin aşağıdan tutulmasıyla oynanır. Ayrı ayrı oynandığı gibi kadın erkek bir arada da oynanmaktadır. Üç Ayak oyunu davul zurna, tulum ya da kemençeyle oynanır, ağırlıklı davul zurnayla oynanmaktadır.

Veysel Barı: Veysel Barı oyunu, bar türü bir oyundur, 2/4 ölçüsünde olan Veysel barı oyunu davul zurnayla oynanmaktadır. Veysel Barı oyunu erkeklerin oynadığı bir oyundur. Gümüşhane’nin Merkez ilçe Kelkit, Şiran ve Köse ilçelerinde daha yoğun oynanmaktadır. Ellerin aşağıdan tutularak oynandığı gözlemlenmiştir.

Yılan Barı - Yılan İnceden Öter: Yılan Barı oyunu, Yılanın incesi, Gelin Güveyi Barı ve Yılan İnceden Öter isimleriyle de bilinmektedir. Bar türü bir oyundur, 10/8 ölçüsünde olan Yılan Barı oyunu davul zurnayla oynanmaktadır. Yılan Barı oyunu erkeklerin oynadığı bir oyundur. Gümüşhane’nin Merkez ilçe Kelkit, Şiran ve Köse ilçelerinde daha yoğun oynanmaktadır.